http://tribaljewelry.nl/uploads/images/fotostroken/foto-stroke-2018.jpg

Informatie en dagprogramma

DAGPROGRAMMA September 2019

ZATERDAG 28 September

12.00 uur Jolanda Bos, KOHL CONTAINERS

Jolanda Bos geeft een lezing over haar nieuwe boek: “Paint it, Black, a biography of kohl containers.”

Mensen decoreren al duizenden jaren en over de hele wereld hun lichaam. Van al deze mogelijke technieken is het versieren van het gezicht en de ogen in alle culturen veelvoorkomend. Voor het versieren van de ogen wordt - door zowel mannen als vrouwen - vaak kohl gebruikt, een zwarte poederachtige stof in diverse samenstellingen. Kohl wordt veelal als een donkere omtrek rond de ogen aangebracht. Maar kohl werd niet alleen als versiering aangebracht, het werd ook gebruikt om het kwaad te weren of om rituele feesten te begeleiden. Vanwege de belangrijke rol die dit materiaal heeft gespeeld, werd het door de geschiedenis heen opgeslagen in speciaal daarvoor gemaakte containers. 'Paint it, Black' behandelt de opmerkelijke geschiedenis van kohlcontainers vanaf de vroege bronstijd tot in het heden. Jolanda beschrijft de kohlcontainers uit het oude Egypte, uit Perzië, uit de vroege islamitische cultuur en de hedendaagse culturen van Noord-Afrika en West-Azië. Het boek bevat daarnaast een catalogus van de unieke verzameling kohlcontainers in de Wearable Heritage-collectie.

13.30 uur Hans van der Storm, SECOND LIFE BEADS

Een korte introductie van de expositie die in De Duif wordt gehouden.

Op de bovengalerij in de Duif wordt, net als vorig jaar tijdens de TJ&T Fair, een bescheiden expositie ingericht. Het onderwerp is deze keer 'Second Life Beads'.

Soms – en zeker in Afrika - worden beschadigde kralen niet weggegooid, maar zo bewerkt dat ze opnieuw gedragen kunnen worden. Een aantal manieren van bewerken wordt op 28 en 29 september 2019 getoond aan de hand van door Hans van der Storm verzamelde kralen.

14.30 uur Sigrid van Roode, Researcher traditional jewellery from the Arab world

ZILVER EN GEESTEN

Soms kan het zo tegenzitten in het leven, dat men in Egypte gelooft dat al die pech veroorzaakt wordt omdat je door een geest bezeten bent. Om wat aan die toestand te doen, wordt een ritueel uitgevoerd dat zār heet. In de zār wordt aan de wensen van de geest tegemoet gekomen, zodat deze ophoudt je lastig te vallen. Bij het ritueel speelden zilveren sieraden een belangrijke rol. Deze sieraden worden nu niet meer gebruikt, maar wel graag verzameld door collectioneurs, en ze maken deel uit van etnografische museumcollecties. Vooral de zilveren hangers met afbeeldingen van geesten zijn erg geliefd en bekend, maar er zijn nog veel meer sieraden die in de zār werden gebruikt. En als je echt goed kijkt, zie je zelfs iets terug van de Egyptische maatschappij van ruwweg een halve tot een hele eeuw geleden. Door deze sieraden te bestuderen, leren we meer over hoe vrouwen de wereld om zich heen beleefden. Sigrid van Roode vertelt over haar onderzoek naar deze bijzondere sieraden en laat u zien hoe sieraden de wereld achter de voorwerpen kunnen ontsluiten.

ZONDAG 29 September

12.00 uur Boukje Mulder, INTRODUCTIE VAN HET MAGAZINE MÉTIER

Métier is een op originele wijze vormgegeven tijdschrift met kwaliteitsartikelen en prachtige foto’s dat zich richt op kunst, design, ambacht, materiaal en techniek. Het uitgangspunt is een historische of een hedendaagse invalshoek, meestal is het een combinatie van beide. Daarnaast behandelt het interessante raakvlakken tussen de verschillende disciplines. De balans tussen uiteenlopende culturen en hun uitingen wordt gewaarborgd door een zorgvuldige samenwerking met internationale auteurs en wetenschappers. Métier verschijnt vier keer per jaar in gedrukte vorm en heeft een omvang van 84 pagina's.

12.20 uur, na Boukje Mulder: Sigrid van Roode, Métier

Sigrid van Roode laat de veelzijdigheid van Métier zien aan de hand van een aantal onderwerpen die de bezoekers van de beurs zeker zullen interesseren.

13.30 uur Hans van der Storm, SECOND LIFE BEADS

het programma van zaterdag 13.30 van Hans van der Storm wordt op zondag herhaald

14.30 uur Nora Veerman

WAXPRINTSTOFFEN: DE VERBEELDING VAN AFRIKA

De laatste jaren brengen steeds meer westerse modemerken, zoals het Franse couturehuis Dior en het Nederlandse Afriek, kleding op de markt gemaakt van kleurrijke waxprintstoffen. Waxprint, in Afrika ook wel bekend als le wax, pagne of kitenge, geldt in de westerse wereld als een symbool voor het Afrikaanse continent en de Afrikaanse kledingcultuur. Maar hoe Afrikaans is dit materiaal eigenlijk? In deze lezing vertelt Nora Veerman (MA Fashion Studies, Universiteit van Stockholm) over de geschiedenis van waxprintstoffen en toont aan hoe deze onlosmakelijk zijn verbonden met lokale trots en tradities evenals de globalisering van cultuur en economie. Daarnaast bespreekt ze de effecten van de wereldwijde verspreiding van waxprintstoffen op de westerse beeldvorming van Afrika.

 

INFORMATIE OVER KRALEN EN TEXTIEL, deel I

Het aanbod aan oude traditionele sieraden en textiel wordt schaarser, doordat textiel vergaat en het traditionele ambacht van edelsmid en wever uitsterft. Deze sieraden en het textiel worden vaker op hun culturele waarde geschat, waardoor er steeds meer een uitvoerverbod op dit erfgoed rust.

Jagerstenue met amuletten ter bescherming. Bambara, Mali
Textiel uit Ghana, Kenteh van Ashanti of Ewe stam, 1950
Vrouw in Dogon gebied, Mali, met ketting van glaskralen uit Bohemen, 1920-1950

Op de Tribal Jewelry & Textiles Fair worden traditionele sieraden en traditioneel textiel van een goede kwaliteit te koop aangeboden uit o.a. Afrika, Afghanistan, China en India.

Bronzen armbanden van het Mossi-volk, Burkina Faso.
Vest, gedragen door mannen van de Maasai uit Kenia; Samburu, 1950
Zilveren sieraden uit Noord-Afrika. Touareg en Bedouien

Deze sieraden- en textielbeurs wordt gehouden in de mooi gerestaureerde kerk De Duif, Prinsengracht 756, Amsterdam. Deze kerk bevindt zich tegenover de Amstelkerk aan het Amstelveld in Amsterdam nabij de Utrechtsestraat.

Glaskralen uit Idar Oberstein, Duitsland, voor handel met o.a. Mali
Glaskralen uit Amsterdam, Venetië en Murano 1650-1850, gekocht in West Afrika (Ghana, Mali Senegal).
oorbellen
Mallen van klei, waarin geplet flessenglas in kleine oventjes wordt gebakken tot “recyclet glaskralen ” bij Mister Cedi in Krobo bij Agomania, Ghana

Voor meer informatie
De TRIBAL JEWELRY and TEXTILES FAIR
email: info@tribaljewelry.nl

 

Informatie over kralen, oude juwelen en textiel, deel II

In dit gedeelte van de site krijgt u informatie over de achtergrond van de kralen, juwelen en het oude textiel dat op de beurs in de Duif wordt aangeboden. Deze pagina is nog niet gereed, informatie over (oud) textiel wordt nog toegevoegd.

 

HET VERHAAL VAN DE KRAAL

Ze zijn oogstrelend om naar te kijken, aangenaam om aan te raken en door je handen te laten glijden en blijken bij nadere beschouwing vaak miniatuur kunstwerkjes waar in lang vervlogen tijden ervaren ambachtslieden met oeverloos geduld uren en soms dagen aan gewerkt hebben.

Maar nog fascinerender is hun verhaal over de lange reis die ze hebben afgelegd door de tijd en over de aardbol: in deze kleine mysterieuze voorwerpen schuilen de geheimen over de ontwikkeling van de mensheid, zijn technologie, spirituele, religieuze en culturele context en last but not least de handelsroutes die zich in de loop van duizenden jaren over de wereld ontwikkelden.

De kraal was circa 40.000 jaar geleden de eerste uiting van menselijke creativiteit en ging de tweede (het graveren van mammoetslagtanden) met zo'n 5.000 jaar vooraf.

In het begin werden ongetwijfeld makkelijk verkrijgbare natuurlijke producten zoals zaden, pitten, bloemen en veren gebruikt, wat later botjes, tanden en klauwen. De ontdekking dat de rotatoire beweging kon worden gebruikt om voorwerpen te bewerken betekende een belangrijke stap voorwaarts - de mens slaagde er in om perforaties aan te brengen in harde voorwerpen (let wel: het vervaardigen van één neolitische kwartskraal kostte gemiddeld drie dagen!) En zo'n 5.000 jaar geleden was er waarschijnlijk een smid die ontdekte dat het silicaathoudend zand in zijn oven dat was verontreinigd met plantenas en leem samenklonterde tot een vaste substantie ("frite") waarmee de eerste stap naar het ontwikkelen van glas was gezet. En wat dat betekende voor de kralenindustie hoef ik U niet te vertellen.

gefossieleerde zee-egels uit de Sahara, waarschijnlijk meer dan 100.000 jaar oud
Jatim kralen (of Indo Pacific) uit Indonesië, circa 600 na Chr.
Ceramische kralen uit Mali, waarschijnlijk zo’n 150 jaar oud

Van links naar rechts: oude fossielen van zee-egels, gebruikt als kralen; Jatim kralen / Indo Pacific uit Indonesië; Keramische kralen uit Mali

Naarmate de mens zich verder ontwikkelde werd het verhaal van de kraal complexer en de route van producent naar consument steeds langer: van heel kort bij de jager die de klauw van een holenbeer om z'n nek hing om de krachten van het dier in zich op te nemen tot heel lang van diegene die het ruwe materiaal dolf, zij die het bewerkten, het vervoerden naar de ambachtslieden die er het eindproduct uit maakten, zij die het verhandelden en tenslotte de uiteindelijke bezitters. Tussen al deze mensen lagen vaak duizenden kilometers en duizenden jaren en ook de betekenis van de kralen voor die uiteindelijke bezitters lag mijlenver uiteen.

Eye beads uit het Midden-Oosten, tussen 600 en 1.200 na Chr.
Faillance kralen uit Afghanistan of Perzië, circa 1.000 jaar oud
Kralen uit Murano / Venetië, rond 1.880

Van links naar rechts: eye beads uit het Midden-Oosten; Faillance kralen uit Afghanistan; kralen uit Murano

Hoewel wij de kraal voornamelijk kennen als (onderdeel van een) sieraad was dit in zijn lange geschiedenis van ondergeschikte betekenis en werden er heel andere waarden aan toegekend.

Een grote rol speelt hij als spiritueel object: bescherming, kracht, vruchtbaarheid en voorspoed hingen voor diverse etnische groepen samen met het bezit van bepaalde kralen. Ook functioneerde de kraal om iemands maatschappelijke positie, huwelijkse status en eventuele bezittingen weer te geven terwijl weer andere volken boodschappen doorgaven door kralen in een bepaalde volgorde te rijgen. Maar waarschijnlijk de belangrijkste functie van de kraal was die van betaalmiddel, een functie die hij vervulde van het prille begin tot circa 1930. Door hun lange geschiedenis hebben deze kleine, geperforeerde objecten een bijzondere intrinsieke waarde gekregen, ze hebben als het ware een ziel.

Chevrons uit Murano, circa 1860
Murano kralen, circa 1.880
hedendaagse ‘recycle glas’ kralen uit Ghana

Van links naar rechts: Chevrons uit Murano, circa 1860; Murano kralen, circa 1.880; hedendaagse ‘recycle glas’ kralen uit Ghana

Aangenaam om te zien en aan te raken, duurzaam, verkrijgbaar in een schier eindeloze variatie en betaalbaar: het zijn verzamelobjecten van de bovenste plank - en je kunt ze nog dragen ook.

 

Geborduurde Hausa gewaden uit Nigeria

Het borduren van geweven stoffen is een kunstvorm die zich voor een groot deel ontwikkeld heeft in de context van de Islamitische cultuur in West-Afrika.

In dit stukje geven we aandacht aan de Hausa-gewaden van Noordwest Nigeria. Het decoreren van stoffen middels borduurwerk is waarschijnlijk in de 15de eeuw ontstaan door plaatselijke borduurders in grotere steden zoals Kano.

Vanaf de 19de eeuw wordt veel Hausa-borduurwerk uitgevoerd door ambachtslieden van het Nupe-volk. De herkomst van de motieven die op de stoffen gebruikt worden, met name de spiraalvormen, is niet geheel duidelijk. Soms ontwierpen islamitische geleerden patronen speciaal voor borduurders. Ook had de stad Kano uitgebreide handelscontacten met de Nupe en Yoruba in het Zuiden, de Manding-volkeren in het Westen, Mauritanië en Noord-Afrika. Ook met Arabië waren er contacten.

Het meeste borduurwerk wordt door mannen uitgevoerd voor mannenkleding; vaak werken diverse wevers aan een gewaad en ook het borduurwerk kan door meerdere ambachtslieden worden uitgevoerd. Specialisten kunnen bepaalde “opzetstukken” op een gewaad zetten. Het meeste borduurwerk is te vinden op het rechthoekige pochet op de linkerzijde van het gewaad en loopt dan door naar rechts en over de rug.

Voordat het werk begint wordt het uitgekozen ontwerp eerst op de pochet en dan over de rest van het gewaad getekend. Dit gebeurt door een andere specialist dan de latere borduurder. De patronen worden getrokken met een pen die gemaakt is van de staak van de rode sorghum; ook de inkt wordt van deze sorghum gemaakt. De borduurder volgt deze patronen dan, beginnend bij de pochette, die pas wordt vastgenaaid als het borduurwerk klaar is. Dit werk kan soms enkele maanden duren. Gebruikt worden gesponnen katoen of wilde zijde.

Borduurders gebruiken een relatief beperkt aantal geometrische patronen, die in wisselende combinaties en groottes worden toegepast. Namen als “messen”, “vijf huizen” of “schildpad”, verwijzen naar de uiterlijke vorm. Het meest populaire motief is de “aska takwas” of “acht messen”.

textiel nr 1
textiel 2
Textiel 3

hierboven drie gewaden van de Hausa; hieronder een paar details van dezelfde gewaden.

detail van textiel 1
detail van Textiel 2
detail van textiel nr 3

Bron: African Textiles van John Picton & John Mack.

Text: Toguna African Art & Crafts.